Data sporządzenia: 29 listopada 2023 r.
Pytanie: Jestem rezydentem podatkowym w Polsce, polskim obywatelem. Jakie podatki będę musiał zapłacić w Polsce od środków w spadku po ojcu, otrzymanych z angielskiego trustu, który został założony przez mojego zmarłego ojca na wypadek śmierci? Trust nie posiada osobowości prawnej w Wielkiej Brytanii.
Odpowiedź: Pojęcie trustu nie istnieje w polskim prawie. W konsekwencji organy podatkowe, oceniając skutki podatkowe wypłaty środków z trustu, stosują analogię do istniejących w Polsce instytucji prawnych. Stanowisko organów podatkowych w tym zakresie jest takie, że w celu opodatkowania otrzymanych środków należy odnieść się do celu ustanowienia trustu. W związku z tym, czynniki takie jak rodzaj trustu (czy posiada osobowość prawną czy nie) oraz cel trustu determinują instytucję prawną w prawie polskim, która znajduje zastosowanie w danej sytuacji. Jeżeli zatem trust został utworzony w celu zabezpieczenia majątku na wypadek śmierci i służy do rozdysponowania majątku zgodnie z wolą spadkodawcy, organy podatkowe uznają, że jest to tzw. trust spadkowy. Zazwyczaj zgadzają się wówczas, że instytucja beneficjenta trustu utworzonego w celu dziedziczenia jest równoważna z instytucją zapisobiercy przewidzianą w polskich przepisach. Oznacza to możliwość korzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn w przypadku dziedziczenia między bliskimi krewnymi, na ogólnych warunkach (przy czym jednym z wymogów jest zgłoszenie spadku organom podatkowym w ciągu sześciu miesięcy od otrzymania spadku) (zob. interpretacja podatkowa sygn. IBPB-2-1/4515-151/16/DP z dnia 21 kwietnia 2016). Przy takiej interpretacji środki otrzymane z trustu przez Pana podlegałby opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn (a w zasadzie zwolnieniu, ponieważ spadek nabywa Pan po zmarłym ojcu) i nie podlegałyby opodatkowaniu PIT. Ponieważ instytucja trustu nie jest znana prawu polskiemu, rekomendowane jest jednak każdorazowe uzyskanie interpretacji podatkowej, potwierdzającej implikacje podatkowe otrzymanych wypłat.
Stwierdziwszy powyższe wskazujemy, że istnieją inne możliwości kwalifikacji podatkowej w Polsce świadczeń otrzymanych od trustu. Poza dziedziczeniem, mogą one zostać zakwalifikowane (a) jako darowizny lub (b) jako przychód, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jeżeli otrzymanie świadczenia podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, to nie podlega ono opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT).
Przykładowa sytuacja, w której organy podatkowe uznały świadczenia, otrzymane przez polską rezydentkę podatkową, z trustu, za dochód podlegający PIT, miała miejsce w odniesieniu do trustu z siedzibą w Wielkiej Brytanii. W rozpatrywanym stanie faktycznym, środki wpłacone do trustu stanowiły środki z ubezpieczenia męża skarżącej, który zginął w wypadku samochodowym. Miały one zostać wykorzystane za życia skarżącej wyłącznie w celu należytego zabezpieczenia jej interesów. Celem ustanowienia trustu było również zapobieżenie sytuacji, w której majątek skarżącej znalazłby się pod zarządem matki lub sióstr skarżącej lub zostałby przez nie odziedziczony w drodze dziedziczenia ustawowego. Trust posiadał osobowość prawną i został ustanowiony w Wielkiej Brytanii jako nieodwołalny trust regulowany przez prawo brytyjskie, tworzony wyłącznie na rzecz osób niepełnosprawnych. Organy uznały, że ze względu na specyfikę tego konkretnego trustu, otrzymane zeń świadczenia podlegają w Polsce opodatkowaniu PIT (a nie podatkiem od spadków i darowizn) (zob. interpretacja podatkowa sygn. 1462-IPPB4.4511.76.2017.1.JK2 z dnia 6 kwietnia 2017 r.).
Z kolei w innej sytuacji organy podatkowe przyjęły, że odbiorca otrzymał od trustu dochód sklasyfikowany w Polsce jako tzw. dochód z innych źródeł. W rozpatrywanym stanie faktycznym trust miał siedzibę na Cyprze i posiadał akcje spółki cypryjskiej. Organy podatkowe w Polsce uznały, że dochód z takiego trustu powinien być traktowany jako dochód z innego źródła i opodatkowany PIT według skali, na zasadach ogólnych (zob. interpretacja podatkowa sygn. IPPB2/415-266/11-6/MK z dnia 11 czerwca 2011 r.).
